Colexio oficial de arquitectos de Galicia - Delegación Lugo

COAGLUGO

02/06/2012 | Revista de prensa

EL PAIS. "¿MADRID TEN UN PLAN?"

  • Traballar sobre o xa existente. Reciclar. Repensar a densidade, a enerxía, o espazo verde.
  • Ideas do Proxecto Madrid Centro, que acaba de gañar un prestixioso premio internacional.
  • Encargado pola anterior corporación municipal, agora os seus autores séntense desprazados.


A iniciativa de adiantarse aos tempos, coa mirada posta no medio prazo, e definir o Madrid do século XXI xurdiu co anterior equipo do Concello de Madrid, con Alberto Ruiz-Gallardón á cabeza. En 2009 convocou un concurso para elaborar o Proxecto Madrid Centro (PMC), que gañou un equipo multidisciplinar (sociólogos, economistas, xuristas...) dirixido polos arquitectos José María Ezquiaga (autor da prolongación de Castelá e Premio Nacional de Urbanismo), Juan Herreros (autor do museo Edvard Munch, de Oslo) e Salvador Pérez Arroyo (Novo Teatro de Ópera en Lago Maior de Italia). Tres anos despois, este proxecto innovador e, nalgúns aspectos revolucionario, no que colaboraron ata 50 expertos (Ariadna Cantis, Juan Fisac, Belinda Tato ou Eva Hurtado) recibiu o prestixioso galardón na Bienal Iberoamericana de Arquitectura e Urbanismo (BIAU) na categoría de Traballos de Investigación, na que competía con outros 70 proxectos internacionais. Ademais, foi seleccionado para representar a España no Premio Europeo de Urbanismo.

Non obstante, a pesar do aval internacional e de constituír unha "excelente folla de ruta", segundo Gallardón, para inspirar o próximo Plan Xeral de Ordenación Urbana (PGOU), parece que entrou en dique seco. Precisamente cando o equipo de Ana Botella se propuxo como un dos seus proxectos estrela a revisión do plan que substituirá o vixente de 1997. "É o momento para que entre todos pensemos a cidade do futuro", declarou Botella hai uns meses. E o día que se coñeceu o premio, o Concello celebrouno nunha nota de prensa. Non obstante, o equipo redactor do documento ten a sensación de que non se conta con el. "Non estamos a intervir en nada, salvo participar nunha mesa sectorial entre uns cantos colectivos máis," asegura Ezquiaga.

"É un máis dos moitos documentos de cabeceira, pero non o único", afirma José Luis Infanzón, director do Plan Xeral de Ordenación Urbana. Segundo este arquitecto, o Proxecto Madrid Centro é un plan estratéxico, inclúe propostas de carácter xeral: "É un banco de ideas, mentres que o PGOU ten que concretar máis e abrangue unha área maior que a de Madrid Centro". Subliña que o documento encargado ao equipo externo "é un proxecto do Concello que o fixo seu, pero o PGOU o está a desenvolver un equipo interno do Concello que ten expertos e urbanistas moi capaces para avaliar que proxectos desenvolver e cales non".
En plena resaca da burbulla inmobiliaria, reinventar Madrid e colocala no circuíto internacional (xunto a Londres xa consolidada ou París en claro resurximento) é o principio que atravesa o Plan Madrid Centro. Outro é traballar sobre a cidade xa existente. "Apostamos pola reciclaxe entendida tanto en sentido material como intelectual. Utilizar as armazóns do pasado, pero con liberdade", explica Ezquiaga. É máis innovador traballar no Centro que en San Chinarro, opina Herreros. "A idea máis ambiciosa é que, fronte ao difícil que resulta a unha cidade como Madrid ser novidosa traballando sobre nova planta, repetindo modelos esgotados, se pode ser moito máis innovador e vangardista traballando sobre o xa existente".

Pérez Arroyo, que se centra no aspecto económico, fala da necesidade de repensar a densidade. "Madrid é de baixa intensidade nos arredores, moi antieconómicos, como o modelo de Esperanza Aguirre que só permite catro alturas. Hai que repensar como crece a cidade. En moitos lugares, como o Ensanche, a Cidade Universitaria, a saída cara a Azca... hai grandes espazos que deben ser reconsiderados, buscando cidades rendibles dende o punto de vista enerxético,".

A superficie sobre o que traballa o Proxecto Madrid Centro (o interior da M30) é de 50,7 quilómetros cadrados sobre 606 que ocupa todo o municipio de Madrid, e afecta a 1,075 millóns de habitantes sobre un conxunto de 3,238 millóns. Formula a cidade en distintos eixes que formarían unha malla urbana: cultural, do coñecemento, verde...

Para empezar, propón unha nova organización da cidade a partir de agrupacións de varias mazás, de forma que o tráfico de paso circule polo perímetro deixando as rúas interiores para residentes. É unha volta á idea anglosaxona da unidade veciñal, onde ao redor dun colexio ou a parada de metro se organizan as vivendas. "Parece moi innovador pero só porque se perdeu a memoria histórica", di Pérez Arroyo. "Trátase de crear comunidades máis pequenas que comparten servizos". Este esquema pódese aplicar, por exemplo, á área que comprende as rúas de Serrano, Ortega e Gasset, Velázquez e Goya. O seu interior, para os residentes, estaría formado por rúas tranquilas, segundo as denominan os ciclistas.

Falando de bicis, un itinerario moi apropiado para elas é un dos eixes verdes, que á súa vez se integra na idea de naturalización da cidade. Pártese do río, que xa está feito e é a columna vertebral de Madrid. O eixe máis espectacular sería o que arranca no Parque do Oeste e segue por Vallehermoso, Canle de Isabel II, Outeiro dos Chopos (que inclúe unha operación de ordenar ese espazo desaproveitado para o público), parque de Berlín e M-30 este. Esas manchas verdes que xa existen enlázanse por franxas de cidade máis peonís, con verde ata nas fachadas e hortos nas azoteas. "Coma se a natureza da Casa de Campo invadise a cidade e "recuperase o seu dominio".

E onde sexa posible, xerar actividades creativas, innovadoras e non convencionais. Trataríase de crear novos espazos para a innovación. Hibridar a cidade universitaria coa implantación de empresas punteiras. Un exemplo, á saída da universidade e en fronte das oficinas de Hewlett Packard. "Así se lanzaría a universidade a un nivel produtivo moi importante", destaca o equipo redactor. Todo isto unido ao factor coñecemento que equivale hoxe ás materias primas noutros séculos. "Non todos os deseñadores están en Milán, nin todos os informáticos naceron en Silicon Valley, e Madrid ten unha calidade espacial importante", destaca Herreros.

O eixe do Coñecemento apela ao valor do intanxible. Dáse moita importancia ao valor económico das ideas, "só fai falta mirar Facebook". E Madrid, consideran, é unha cidade cunha enorme capacidade para recibir ideas vangardistas. Pero require importantes cambios: o principal, unha normativa máis flexible. Propón tres polos, en torno a Cidade Universitaria, Outeiro dos Chopos (onde se sitúan a Escola de Enxeñeiros Industriais, o Museo de Ciencias Naturais, o CSIC e a Residencia de Estudantes) e o ámbito de Méndez Alvaro-Abroñigal.

Cando se fala do eixe cultural, sempre se fala da milla dos museos. "Pero existen excelentes posibilidades ao sur, con Caixa Fòrum, La Casa Encendida, Tabaqueira e o Price, e Matadoiro", di Ezquiaga. "Un eixe que empeza na cultura establecida e remata na innovación. E que anima á aparición de novos espazos de arte, como Media Lab, xerando itinerarios que producen cultura. E en Arganzuela hai unha concentración de espazos de oportunidade".

E que facer cos edificios en mal estado? Reciclar. Unha reutilización creativa das construcións existentes: transformar para conservar. "É unha bendición que, ao non haber diñeiro, se puidese facer unha rehabilitación modélica en Matadoiro", ironizan. O plan contempla a reciclaxe dos barrios de Lavapiés, Tetuán e Valdeacederas, toda a traseira de Bravo Murillo e a poucos metros da Castelá e a Praza de Castela. Zonas privilexiadas pola súa situación, pero deterioradas, onde se concentra o maior número de inmigrantes e que en moitos aspectos é -aínda- unha "bolsa de vivenda terceiromundista".


EL PAIS (02.06.2012). "¿MADRID TIENE UN PLAN?"

Comentarios

Ainda non existen comentarios para esta nova. Crea o primeiro completando o seguinte formulario.

* Todos os comentarios serán moderados antes da súa publicación.

Enviouse o comentario correctamente. Todos os comentarios son moderados antes de ser publicados. Grazas.

Enviar un novo comentario