Colexio oficial de arquitectos de Galicia - Delegación Lugo

COAGLUGO

17/03/2013 | Revista de prensa

EL PAIS: "Pritzker para unha arquitectura mutante"

O Pritzker de hai tres anos a Kazuyo Sejima e Ryue Nishizawa debeu de sorprender a Toyo Ito (Seúl, 1941). Pode que gratamente. Sejima traballara para el na época máis vangardista do arquitecto xaponés, cando levantou a Torre dos ventos de Yokohama, cuxa iluminación cambiaba coa brisa. Logo, como ela mesma respectuosamente admitiu, os seus intereses afastáronse. É certo, pero tamén incompleto. Ito apartárase da lixeireza anterior porque, aos seus 71 anos, segue buscando. Esa busca define os seus intereses e a súa obra. Tamén lle valeu o Premio Pritzker.

"Proxectei arquitectura tendo en conta que esta será mellor se nos libramos, aínda que sexa un pouco, de calquera limitación. Non obstante, cando remato un edificio, decátome con dor da miña propia incapacidade. Esa incapacidade convértese en enerxía para abordar o seguinte proxecto. Ese é o meu proceso creativo e, seguramente por iso, a miña arquitectura nunca terá un estilo fixo nin eu quedarei satisfeito con ningún dos meus traballos".

Esa foi a reacción do arquitecto ao saberse, finalmente, gañador do Pritzker. O recoñecemento chegoulle moito antes. O mesmo ano en que Sejima e Nishizawa recibían este galardón, o seu país concedeulle o Praemium Imperiale. O RIBA londiniense condecorárao en 2006 e a Bienal de Venecia madrugou para recoñecer cun León de Ouro toda a súa traxectoria en 2002. O pasado verán Toyo Ito regresou a esa cidade italiana. A súa proposta Home-for-All, no pavillón xaponés, non falaba de experimentación tecnolóxica nin de innovación material, nin sequera de formas orgánicas para mellorar a pegada deixada polo Movemento Moderno. Falaba da xente que quedara sen casa en Fukushima. Tamén alí debía chegar a mellor arquitectura.

Ito non se conforma con afondar nunha investigación ou perfeccionar un estilo. Por iso ao amplo espectro tipolóxico da súa obra únese un abano formal que impide clasificalo. A súa é unha obra en marcha, unha arquitectura que responde a contextos, programas e necesidades concretas: o oposto a unha firma de autor. Non é escravo das formas nin das tecnoloxías. E moito menos, do seu propio selo. Talvez por iso, o arquitecto chinés Yung Ho Chang, xurado do Pritzker, resumiu os seus traballos nun só: "Fai avanzar a arquitectura e para conseguilo non ten medo de soltar o que xa logrou".

A versatilidade de Ito está así cimentada nunha investigación insaciable que o leva á vez a levantar obras que rompen coas xerarquías e as separacións espaciais, como a Mediateca de Sendai (2001); edificios que empregan a pel como ornamento e estrutura, como o rañaceos para Tod's en Omotesando en Tokyo (2004); inmobles que espremen un chanzo máis as posibilidades construtivas do formigón, como o Tanatorio en Gifu (2006); ou pequenas obras de arte, como o pavillón abandonado ata o seu incendio e destrución no que debería ter sido o Parque de Relaxación de Torrevieja (Alicante).

Ese etéreo pavillón helicoidal de madeira coroa a mala fortuna dos traballos de Ito en España. Non é casualidade que ningún deles figure na galería de imaxes que acompaña o informe do Premio Pritzker. En Logroño, as súas vivendas de protección oficial non encontraron compradores. E en Barcelona, as súas dúas torres da Fira, a nova feira de mostras, buscaron ensamblar os edificios existentes e dotar de identidade a un barrio emerxente con dúas iconas difíciles de esquecer. É certo que eses rañaceos son máis rechamantes que excelentes, pero tamén o é que cando o presuposto e o tempo se apuran, a arquitectura só pódese envolver con papel de regalo: pura fachada. Iso sucedeu en Barcelona. En Madrid foi peor: o parque ecolóxico da Gabia, no ensanche de Vallecas, debía aproveitar o regueiro que leva ese nome, recuperar a antiga topografía do lugar, reciclar a auga de chuvia nun dos seus lagos e esperar a que a biodiversidade tamén regresase. Só realizou unha primeira fase. Unha vez inaugurado, deixou de interesar. Rematouse o diñeiro. A planificación foi nula. O parque hoxe é vulgar: o que debía ser un modelo de sostibilidade non se sostén nin el.

Así, aínda que o novo Pritzker retrate a administración española polo seu perfil máis horrendo, premia sen dúbida un profesional que, aínda hoxe, con moitas máis luces que sombras, merece o galardón. En activo e activando aos máis novos, Ito non só demostrou ser incansable á hora de repensar a arquitectura: leva uns anos repensando tamén o mundo. Nacido na Corea ocupada polos xaponeses, chegou ao seu país con dous anos. Instalados en Nagano, a súa nai encargoulle unha casa a Yoshinobu Ashihara, que traballara con Marcel Breuer. Con 12 anos perdeu o seu pai e toda a súa familia traballou fabricando miso para facer sopa. Daquela familia só sobrevive a súa irmá.

O arquitecto, que ten unha filla de 40 anos, enviuvou en 2010. Talvez por iso, en 2011, decidiu ceder boa parte do seu legado a un museo que leva o seu nome na illa de Omishima. O novo edificio está formado por sólidos poliedros amontoados, pero xunto a el levántase a reconstrución da vivenda de aluminio que construíu para si mesmo en 1984. A súa mensaxe como arquitecto está nese diálogo: os tempos, as necesidades e os contextos cambian; a arquitectura debe responder a eses cambios.


EL PAIS: "Pritzker para unha arquitectura mutante"

EL PAIS: "Un recorrido visual por unha obra global que busca o accesible"

Comentarios

Ainda non existen comentarios para esta nova. Crea o primeiro completando o seguinte formulario.

* Todos os comentarios serán moderados antes da súa publicación.

Enviouse o comentario correctamente. Todos os comentarios son moderados antes de ser publicados. Grazas.

Enviar un novo comentario